Serbske šulske towarstwo z.t.
Sorbischer Schulverein e.V.
Formy rozeznawać

Materialije

kopěrowanska předłoha

geometriske formy (kopěrowanska předłoha abo kładźenski material)

předmjety we wšelakich formach (kulowate, róžkate, třiróžkate)

barbjenčki

lěpk

Pohibowanska reja:

čerwjena wołmjana nitka

kryda abo Tesa-krep

hudźba (Laufmusik)

zwónčk abo druhi instrument


Geometriske formy

kruh, třiróžk, praworóžk (štyriróžk), kwadrat (štyriróžk)


Přispomnjenje

Za zapřijeće kwadrat abo praworóžk wužiwaja dźěći w předšulskej starobje zwjetša słowo štyriróžk. Zo pak bychu wone wjele zapřijećow připódla nawuknyli, mjenujće při wobchadźenju z dźěćimi tak často kaž móžno prawe pomjenowanja.


Přihot

Předłohu z geometriskimi formami wućišćeć, na twjerdu papjeru zlěpić abo laminěrować a formy wutřihać. Za kóžde dźěćo předłohu z wobrysami (Umrisse) formow a formy k wutřihanju wućišćeć. Jednu předłohu z wobrysami na A3 kopěrować.


Komentar

Dźěći nawuknu jednore formy, kotrež so zdźěla kryja, rozeznawać. Tuta kmanosć je wažna, zo na přikład pozdźišo w šuli při čitanju w prawej lince wostanu abo w ilustracijach w šulskej knize wěsty předmjet (Gegenstand) namakaja.



Přewjedźenje

Sydńće so z dźěćimi hromadźe za blido. Pokazajće geometriske formy a prašejće so dźěći, kak tute formy rěkaja a kajku barbu maja. Potom rozdźělće předmjety na blidźe. Prěnje dźěćo wuzwoli sej jedyn předmjet a jón pomjenuje. Wone spyta předmjet tak dokładnje kaž móžno wopisać (barbu, formu, material) a jědźe po formje z porstom. Dźěći so mjez sobu při wopisanju podpěraja abo kubłarka pomha. Potom połoži dźěćo předmjet pódla wotpowědneje kartki ze zwobraznjenej formu. Nětko dalše dźěćo jedyn předmjet pomjenuje a wopisuje.



Wobrysy wobjěć

Po tym dóstanje kóžde dźěćo dźěłowe łopjeno. Štyri jednore formy leža jedna na druhej, a dźěći spytaja přez dokładne hladanje jednu wot druheje dźělenu spóznać. Wobjěćće najprjedy z pokazowakom (Zeigefinger) kóždy wobrys na Wašim A3-łopjenu a namołwće dźěći, wotpowědnu formu na swójskim łopjenu tohorunja wobjěć. Prašejće so dźěći, kak tuta forma rěka. Tu widźiće wšelake formy. Wobjědu najprjedy tutu formu z porstom. Čińće to na swojim łopjenu runje tak. Kak rěka tuta forma?

Po tym dźěći kóždu formu z druhej barbu wobjědu (nachfahren). Pomhajće nětko Majce při rysowanju a wobjěćće kóždu formu z druhej barbu, bjez toho zo pisak wotsadźiće (ohne den Stift abzusetzen).



Nazhonjenja pohłubšić

Kóžde dźěćo wutřiha třiróžk, kwadrat, praworóžk a kruh w samsnej wulkosći kaž su formy na kopěrowanskej předłoze. Wone połoža formy na wotpowědne wobrysy. Potom zlěpja formy, kiž so zdźěla kryja, na tute dźěłowe łopjeno.


Pohibowanska reja

Na kóncu přewjedźće z dźěćimi sćěhowacu hrajnu aktiwitu, kotraž žadosć dźěći so pohibować wobkedźbuje a jich rumnostnu orientaciju (nalěwo a naprawo) spěchuje. Narysujće z krydu tři wulke geometriske formy na zemju abo wužiwajće Tesa-krep. Zo móža dźěći naprawo a nalěwo rozeznawać, zwjazajće kóždemu hrajerjej wołmjanu nitku wokoło praweje ruki. Prjedy hač so hra započina, pomjenuja dźěći formy a z probowym kołom jim hru rozkładźeće.

Dźěći pohibuja so k hudźbje w rumje. Hdyž hudźba wusadźi, mjenujeće Wy jednu formu, ke kotrejž so dźěći zestupaja: Stupće so do kruha. Dźěći běža k wotpowědnej formje a so na kruhu rozdźěla. Namołwće dźěći, so wotpowědnje Wašemu přikazej na kruhu pohibować. Wjeselo je ćim wjetše, hdyž družiny pohibowanja trójce abo štyri razy změniće. Hdyž zazwoniće ze zwónčkom, wostanu dźěći stejo a słuchaja na Waš přikaz. Tu někotre přikłady:

Přimńće so za ruce a skakajće naprawo wokoło.

Placajće trójce do rukow a běžće naprawo wokoło.

Přimńće so za ruce a drypotajće w małych kročałkach nalěwo wokoło.

Poteptajće (stampfen) štyri króć z nohomaj. Jedyn, dwaj, tři, štyri a teptajće naprawo wokoło.

Połožće sej mjez sobu ruce na ramjenja a běžće we wulkich krokach nalěwo wokoło.

Zwjerćće so jónu wokoło sebje a skakajće na jednej noze naprawo wokoło.

Hdyž hudźba znowa zasadźi, so dźěći zaso w rumje pohibuja a Wy mjenujeće dalšu formu.

Formy rozeznawać
zaznawanje
Formy rozeznawać

Materialije

kopěrowanska předłoha

geometriske formy (kopěrowanska předłoha abo kładźenski material)

předmjety we wšelakich formach (kulowate, róžkate, třiróžkate)

barbjenčki

lěpk

Pohibowanska reja:

čerwjena wołmjana nitka

kryda abo Tesa-krep

hudźba (Laufmusik)

zwónčk abo druhi instrument


Geometriske formy

kruh, třiróžk, praworóžk (štyriróžk), kwadrat (štyriróžk)


Přispomnjenje

Za zapřijeće kwadrat abo praworóžk wužiwaja dźěći w předšulskej starobje zwjetša słowo štyriróžk. Zo pak bychu wone wjele zapřijećow připódla nawuknyli, mjenujće při wobchadźenju z dźěćimi tak často kaž móžno prawe pomjenowanja.


Přihot

Předłohu z geometriskimi formami wućišćeć, na twjerdu papjeru zlěpić abo laminěrować a formy wutřihać. Za kóžde dźěćo předłohu z wobrysami (Umrisse) formow a formy k wutřihanju wućišćeć. Jednu předłohu z wobrysami na A3 kopěrować.


Komentar

Dźěći nawuknu jednore formy, kotrež so zdźěla kryja, rozeznawać. Tuta kmanosć je wažna, zo na přikład pozdźišo w šuli při čitanju w prawej lince wostanu abo w ilustracijach w šulskej knize wěsty předmjet (Gegenstand) namakaja.



Přewjedźenje

Sydńće so z dźěćimi hromadźe za blido. Pokazajće geometriske formy a prašejće so dźěći, kak tute formy rěkaja a kajku barbu maja. Potom rozdźělće předmjety na blidźe. Prěnje dźěćo wuzwoli sej jedyn předmjet a jón pomjenuje. Wone spyta předmjet tak dokładnje kaž móžno wopisać (barbu, formu, material) a jědźe po formje z porstom. Dźěći so mjez sobu při wopisanju podpěraja abo kubłarka pomha. Potom połoži dźěćo předmjet pódla wotpowědneje kartki ze zwobraznjenej formu. Nětko dalše dźěćo jedyn předmjet pomjenuje a wopisuje.



Wobrysy wobjěć

Po tym dóstanje kóžde dźěćo dźěłowe łopjeno. Štyri jednore formy leža jedna na druhej, a dźěći spytaja přez dokładne hladanje jednu wot druheje dźělenu spóznać. Wobjěćće najprjedy z pokazowakom (Zeigefinger) kóždy wobrys na Wašim A3-łopjenu a namołwće dźěći, wotpowědnu formu na swójskim łopjenu tohorunja wobjěć. Prašejće so dźěći, kak tuta forma rěka. Tu widźiće wšelake formy. Wobjědu najprjedy tutu formu z porstom. Čińće to na swojim łopjenu runje tak. Kak rěka tuta forma?

Po tym dźěći kóždu formu z druhej barbu wobjědu (nachfahren). Pomhajće nětko Majce při rysowanju a wobjěćće kóždu formu z druhej barbu, bjez toho zo pisak wotsadźiće (ohne den Stift abzusetzen).



Nazhonjenja pohłubšić

Kóžde dźěćo wutřiha třiróžk, kwadrat, praworóžk a kruh w samsnej wulkosći kaž su formy na kopěrowanskej předłoze. Wone połoža formy na wotpowědne wobrysy. Potom zlěpja formy, kiž so zdźěla kryja, na tute dźěłowe łopjeno.


Pohibowanska reja

Na kóncu přewjedźće z dźěćimi sćěhowacu hrajnu aktiwitu, kotraž žadosć dźěći so pohibować wobkedźbuje a jich rumnostnu orientaciju (nalěwo a naprawo) spěchuje. Narysujće z krydu tři wulke geometriske formy na zemju abo wužiwajće Tesa-krep. Zo móža dźěći naprawo a nalěwo rozeznawać, zwjazajće kóždemu hrajerjej wołmjanu nitku wokoło praweje ruki. Prjedy hač so hra započina, pomjenuja dźěći formy a z probowym kołom jim hru rozkładźeće.

Dźěći pohibuja so k hudźbje w rumje. Hdyž hudźba wusadźi, mjenujeće Wy jednu formu, ke kotrejž so dźěći zestupaja: Stupće so do kruha. Dźěći běža k wotpowědnej formje a so na kruhu rozdźěla. Namołwće dźěći, so wotpowědnje Wašemu přikazej na kruhu pohibować. Wjeselo je ćim wjetše, hdyž družiny pohibowanja trójce abo štyri razy změniće. Hdyž zazwoniće ze zwónčkom, wostanu dźěći stejo a słuchaja na Waš přikaz. Tu někotre přikłady:

Přimńće so za ruce a skakajće naprawo wokoło.

Placajće trójce do rukow a běžće naprawo wokoło.

Přimńće so za ruce a drypotajće w małych kročałkach nalěwo wokoło.

Poteptajće (stampfen) štyri króć z nohomaj. Jedyn, dwaj, tři, štyri a teptajće naprawo wokoło.

Połožće sej mjez sobu ruce na ramjenja a běžće we wulkich krokach nalěwo wokoło.

Zwjerćće so jónu wokoło sebje a skakajće na jednej noze naprawo wokoło.

Hdyž hudźba znowa zasadźi, so dźěći zaso w rumje pohibuja a Wy mjenujeće dalšu formu.

Formy rozeznawać
zaznawanje